Yılın belirli dönemleri hediye alma yoğunluğu getirir. Doğum günleri, düğünler, bayramlar, yılbaşı, mezuniyetler derken bir hanenin yıllık hediye harcaması, tek tek bakıldığında küçük ama toplamda şaşırtıcı büyüklükte bir kaleme dönüşür. Bu kalemin planlanmamış olması, hem bütçede beklenmedik açıklar hem de hediye alırken hissedilen huzursuzluk yaratır.

Hediye bütçesi kurmak, cimrilik değil bir tür saygı biçimidir. Ne kadar ayırabileceğini bilen kişi, hediye seçerken tutar yerine düşünceye odaklanabilir. Sınırı belli olmayan bir bütçede ise her seçim bir tedirginlikle yapılır ve sonuç çoğu zaman ne alan ne veren tarafı memnun eder.

Önce takvimi çıkarmak

İşin ilk adımı hediye alınacak günleri yıl başında bir kâğıda yazmaktır. Yakın aile, arkadaşlar, iş çevresi ve öğretmen gibi kurumsal ilişkiler ayrı ayrı listelenir. Bu liste çıktığında çoğu kişi için ilk sürpriz, tahmin ettiğinden çok daha fazla kalem olmasıdır.

Takvim görünür hale geldiğinde yığılmalar da fark edilir. Örneğin aynı ay içinde üç doğum günü ve bir düğün varsa, o ayın hediye yükü diğerlerinin üç katıdır. Bu bilgi önceden bilindiğinde, harcama o aya sıkışmak yerine önceki aylara yayılabilir.

Toplam tutarı belirlemek

Yıllık hediye bütçesi genellikle yıllık gelirin küçük bir yüzdesi olarak belirlenir. Rakamın kendisi haneye göre değişir; önemli olan bu rakamın gelirden bağımsız bir duyguyla değil, hesapla konmasıdır. Belirlenen toplam on iki aya bölündüğünde ortaya aylık ayrılacak küçük bir tutar çıkar.

Bu tutarı ayrı bir yerde biriktirmek yöntemin can damarıdır. Ana hesapta duran para, gündelik harcamaların içinde erir. Ayrı tutulan para ise hediye zamanı geldiğinde hazır bekler ve o ayın bütçesini sarsmaz. Böylece hediye, bir masraf sürprizi olmaktan çıkıp planlı bir kaleme dönüşür.

Kişi başına sınır koymak

Toplam bütçe belirlendikten sonra kişi başına yaklaşık bir aralık düşünmek işi kolaylaştırır. Bu aralık ilişkinin yakınlığına göre değişir ve bunu açıkça kabul etmek gerekir. Herkese eşit tutarda hediye almaya çalışmak hem gerçekçi değildir hem de bütçeyi hızla tüketir.

Yakın çevrede karşılıklı sınır konuşmak da yaygınlaşan ve rahatlatan bir uygulamadır. Arkadaş grupları arasında belirlenen üst limit, herkesi aynı çizgide tutar ve kimsenin kendini yetersiz hissetmesini engeller. Benzer biçimde büyük ailelerde çekilişle tek kişiye hediye alma düzeni, hem maliyeti düşürür hem hediyelerin niteliğini artırır.

Fiyat dışında değer üretmek

Hediyenin hatırda kalması tutarıyla değil, isabetiyle ilgilidir. Kişinin uzun süredir söz ettiği küçük bir ihtiyaç, alışkanlığına denk gelen bir ayrıntı ya da birlikte geçirilecek bir zaman, çoğu zaman pahalı ama genel geçer bir üründen daha güçlü bir etki bırakır.

Zaman içinde biriktirilmiş fikirler bu isabeti kolaylaştırır. Yıl boyunca telefonda tutulan kısa bir notta, çevredeki kişilerin ağzından kaçırdığı istekleri kaydetmek, hediye zamanı geldiğinde hem seçim süresini kısaltır hem alışverişi son dakika telaşından kurtarır. Son dakika alışverişi neredeyse her zaman pahalıdır; çünkü seçenek karşılaştırmaya vakit kalmaz.

Ambalaj ve kargonun unutulan payı

Bütçe hesaplanırken yalnızca ürünün fiyatı yazılır, oysa paket, kart, kurdele ve kargo da toplama eklenir. Uzaktaki kişilere gönderilen hediyelerde kargo bedeli bazen hediyenin kendisiyle yarışır. Bu kalemleri baştan hesaba katmak, bütçenin gerçekçi kalmasını sağlar.

Yıl içinde çıkan indirim dönemlerini bu bütçeyle birlikte düşünmek de belirgin bir avantaj sağlar. Aylar öncesinden alınmış ve bir çekmecede bekletilen hediyeler, hem daha uygun fiyatla temin edilmiş olur hem son dakika telaşını ortadan kaldırır. Bu yöntemi kullananların tek dikkat etmesi gereken şey, aldıklarını not etmek ve kime ne alındığını unutmamaktır.

Hediye bütçesinin bir de sosyal tarafı vardır. Çevrenin harcama düzeyi ile hanenin bütçesi her zaman örtüşmez ve bu fark rahatsızlık yaratabilir. Burada işe yarayan tek yaklaşım, kıyaslamayı bırakıp kendi ölçüsünü kabul etmektir. Bir hediyenin değerini ölçen kişi zaten alan taraftır ve düşünülerek seçilmiş bir jest, fiyat etiketinden çok daha görünürdür.

Sonuçta hediye bütçesi, vermeyi azaltmak için değil vermeyi sürdürülebilir kılmak için kurulur. Planlanmış bir bütçeyle alınan mütevazı bir hediye, ay sonunu zorlayarak alınan gösterişli bir hediyeden hem veren için hem ilişki için daha sağlıklıdır.